आइतबारको धार्मिक महत्व : सूर्यदेवको उपासना, स्वास्थ्य र सफल जीवनसँग जोडिएको विश्वास

काठमाडौँ । हिन्दू सनातन धर्ममा समय, प्रकृति र ग्रह–नक्षत्रलाई विशेष महत्व दिइन्छ। हप्ताका सातै दिन आ–आफ्नै देवी–देवताको अधीनमा रहेको मान्यता छ, जसअनुसार आइतबार सूर्यदेवको दिनका रूपमा चिनिन्छ। सूर्यदेवलाई प्रकाश, शक्ति र जीवनको मूल स्रोत मानिने भएकाले आइतबारको पूजा अत्यन्त फलदायी हुने धार्मिक विश्वास रहेको छ।

धर्मग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार सूर्यदेवको नियमित उपासना गर्ने व्यक्तिको जीवनमा आलस्य हट्ने, आत्मबल वृद्धि हुने र निर्णय क्षमता मजबुत बन्ने विश्वास छ। विशेषगरी नेतृत्वदायी भूमिकामा रहेका व्यक्ति, सरकारी सेवामा कार्यरत कर्मचारी तथा राजनीतिमा संलग्न व्यक्तिहरूका लागि सूर्य पूजा महत्वपूर्ण मानिन्छ।

ज्योतिषशास्त्र अनुसार सूर्य ग्रह कमजोर भएमा मानिसको जीवनमा स्वास्थ्य समस्या, आर्थिक अस्थिरता, काममा अवरोध र सामाजिक प्रतिष्ठामा कमी देखिन सक्छ। यस्तो अवस्थामा आइतबारको दिन सूर्यदेवलाई विधिपूर्वक पूजा–आराधना गरेमा ग्रहजन्य दोष कम हुँदै जाने विश्वास गरिन्छ। सूर्य मन्त्र “ॐ घृणि सूर्याय नमः” जप गर्नाले विशेष फल प्राप्त हुने मान्यता छ।

धार्मिक विधिअनुसार आइतबार बिहान चाँडै उठेर स्नान गरी स्वच्छ वस्त्र धारण गर्नुपर्छ। त्यसपछि पूर्व दिशातर्फ फर्किएर सूर्यदेवलाई जल अर्पण गर्नुपर्ने चलन छ। तामाको भाँडोमा जल, रातो फूल र केही अक्षता (चामल) राखी अर्घ्य दिनु शुभ मानिन्छ।

पूजामा सूर्यदेवलाई रातो रङ मनपर्ने भएकाले रातो फूल, गुडहल, रातो चन्दन र गुडबाट बनेका परिकार अर्पण गर्ने प्रचलन छ। यसो गर्दा शरीरमा ऊर्जा वृद्धि हुने, रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो बन्ने तथा मानसिक तनाव कम हुने धार्मिक विश्वास रहेको छ।

धार्मिक जानकारहरूका अनुसार सूर्य पूजा केवल धार्मिक कर्मकाण्ड मात्र नभई अनुशासन र सकारात्मक जीवनशैलीसँग पनि जोडिएको छ। समयमै उठ्ने, नियमित रूपमा सूर्यको प्रकाश ग्रहण गर्ने र शुद्ध आहार–विहार अपनाउने संस्कार सूर्य उपासनासँगै विकास हुने बताइन्छ।

यसरी आइतबार सूर्यदेवको पूजा हिन्दू समाजमा आध्यात्मिक, स्वास्थ्य र सामाजिक सफलतासँग जोडिएको महत्वपूर्ण धार्मिक परम्पराका रूपमा स्थापित छ। श्रद्धा र विश्वासका साथ गरिने सूर्य उपासनाले जीवनलाई उज्यालो बनाउने विश्वास आज पनि जनमानसमा गहिरो रूपमा रहेको छ।